yadekhooban( یاد خوبان )

yadekhooban( یاد خوبان )
نویسنده: یاد خوبان - ۱۳٩٢/٧/۳٠

سوره مائده ، آیات 55 و 56

 

 55- انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوه و یوتون الزکوه و هم راکعون

 56- و من یتول الله و رسوله و الذین آمنوا فان حزب الله هم الغالبون

ترجمه آیات

جز این نیست که ولى شما خداست و رسول او و آنان که ایمان آورده اند، همان ایمان آورندگانى که اقامه نماز و اداى زکات مى کنند در حالى که در رکوع نمازند (55)

و کسى که خدا و رسولش و این مؤ منین را دوست بدارد در حزب خدا که البته سرانجام غلبه با آنها است وارد شده است (56)

اثبات اینکه این دو آیه شریفه درباره امام على (ع) نازل شده و متضمن تنصیص بر ولایت و خلافت آن حضرت میباشد.

بیان آیات

این دو آیه شریفه همانطورى که مى بینید مابین آیاتى قرار دارند که مضمون آنها نهى از ولایت اهل کتاب و کفار است ، به همین جهت بعضى از مفسرین اهل سنت خواسته اند این دو آیه را با آیات قبل و بعدش در سیاق شرکت داده و بگویند همه اینها در صدد بیان یکى از وظائف مسلمین اند ، و آن وظیفه عبارتست از اینکه مسلمین باید دست از یارى یهود و نصارا و کفار بر دارند، و منحصرا خدا و رسول و مؤ منین را یارى کنند، البته مؤ منینى که نماز بپا مى دارند و در حال رکوع زکات مى دهند، نه هر کس که در سلک اسلام در آمده باشد، پس منافقینى که در دل کافرند نیز مانند کفار نباید یارى نمود0

خلاصه کلام مفسرین نامبرده اینست که ولایت در این دو آیه به همان معنا است که در آیات زیر به آن معنا است (و الله ولى المؤ منین ) و (النبى اولى بامؤ منین من انفسهم ) و نیز این آیات که ولایت را به مؤ من ین اطلاق کرده (اولئک بعضهم اولیاء بعض ) و (و المؤ منون و المؤ منات بعضهم اولیاء بعض یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر) همانطورى که در این آیات ولایت بمعناى نصرت است در دو آیه مورد بحث هم به همان معنا است ، پس مدعاى امامیه که مى گویند این آیه در شاءن امام على بن ابیطالب (علیه السلام ) و در تنصیص ولایت و خلافت آن جناب است ، زیرا تنها اوست که در حال رکوع انگشتر خود را به سائل داد، مدعائى است بدون دلیل ، آنگاه از این مفسرین سؤ ال شده است پس جمله حالیه (و هم راکعون ) در این بین یعنى در دنبال جمله (و یوتون الزکوه ) چکاره است ؟ اگر شاءن نزول آیه ، امام (علیه السلام ) نباشد، چنانچه امامیه مى گویند جمله : (در حالى که آنها در رکوعند) چه معنا دارد؟

در پاسخ گفته اند در اینجا معناى حقیقى رکوع مراد نیست بلکه مراد معناى مجازى آن یعنى خضوع در برابر عظمت پروردگار یا خضوعى است که از جهت فقر یا از جهات دیگر در نهاد آدمى پدید مى آید، و معناى آیه اینست که : اولیا و یاوران شما یهود و نصارا و منافقین نیستند، بلکه اولیا و یاوران شما خدا و رسول اویند و آن مؤ منین که نماز بپا مى دارند و زکات مى دهند و در همه این احوال خاضعند، یا آنهائى که زکات مى دهند در حالیکه خود فقیر و تنگدستند، لیکن دقت در اطراف این آیه و آیات قبل و بعدش و نیز دقت درباره تمامى این سوره ، ما را به خلاف آنچه این مفسرین ادعا کرده اند و آن جوابى که از اشکال داده اند رهبرى مى کند، و نخستین شاهد بر فساد ادعایشان بر اینکه ولایت به معناى نصرت است همانا استدلال خود آنان است به وحدت سیاق و به اینکه همه این آیات که یکى پس از دیگرى قرار گرفته اند در مقام بیان این جهتند که چه کسانى را باید یارى کرد و چه کسانى را نباید، زیرا درست است که این سوره در اواخر عمر رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) در حجه الوداع نازل شده و لیکن نه تمامى آن ، بلکه بطور مسلم پاره اى از آیات آن به شهادت مضامین آنها، و روایاتى که در شاءن نزولشان وارد شده است قبل از حجه الوداع نازل شده است .

بنابراین صرف اینکه فعلا این آیات یکى پس از دیگرى قرار گرفته اند دلالت بر وحدت سیاق آنها ندارد، کما اینکه صرف وجود مناسبت بین آنها نیز دلالت ندارد بر اینکه آیات این سوره همه به همین ترتیب فعلى نازل شده است .

دومین شاهد بر فساد آن ، تفاوت آیات قبل و بعد این آیه است از جهت مضمون ، زیرا در آیه (یا ایها الذین آمنوا لا تتخذوا الیهود و النصارى اولیاء بعضهم اولیاء بعض ...) تنها مؤ منین را از ولایت کفار نهى مى کند و منافقین را که در دل کافرند به این رذیله که در کمک کفار و جانبدارى آنان سبقت مى جویند سرزنش مى نماید، بدون اینکه کلام مرتبط الخطاب به کفار شود و روى سخن متوجه کفار گردد، بخلاف آیات بعد که پس از نهى مسلمین از ولایت کفار دستور مى دهد که رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) مطلب را به گوش ‍ کفار برساند و اعمال زشت آنان را که همان سخریه و استهزاست ، و معایب درونیشان را که همان نفاق است گوشزد شاءن سازد، پس ‍ آیات قبل ، غرضى را بیان مى کنند و آیات بعد، غرض دیگرى را ایفا مى نمایند با این حال چگونه بین این دو دسته آیات وحدت سیاق هست ؟!.

مراد از (ولى) در آیه شریفه ناصر نیست، بلکه ولایت به معناى محبت و دوستى است

سومین دلیل بر فساد آن همان مطالبى است که ما در بحثى که سابق در ذیل آیات (56) و (57) و (58) و(59) همین سوره از نظر خوانندگان گذراندیم ، گفتیم ، و آن این بود که : کلمه ولایت در این آیات نمى شود به معناى نصرت باشد. زیرا با سیاق آنها و خصوصیاتى که در آن آیات است مخصوصا جمله (بعضهم اولیاء بعض ) - (آنها خود اولیاى یکدیگرند) و جمله (و من یتولهم منکم فانه منهم ) -(و هر که از شما ولایت آنها را داشته باشد از آنها خواهد بود) سازگار و من اسب نیست ، چون که ولایت به معناى نصرت عقد و قراردادى بوده که بین دو قبیله با شرایط خاصى منعقد مى شده ، و این عقد باعث نمى شده که این دو قبیله یکى شوند، و از عادات و رسوم و عقاید مخصوص به خود چشم بپوشند و تابع دیگرى گردند، و حال آنکه در این آیه ولایت ، امرى است که عقد آن باعث پیوستن یکى به دیگرى است ، چون مى فرماید: و هر که از شما ولایت آنان را دارا باشد از ایشان خواهد بود، و نیز اگر ولایت در اینجا به معناى نصرت بود معنا نداشت علت نهى از نصرت کفار را چنین معنا کند که چون قوم فلانى (کفار) یار و مددکار یکدیگرند، بخلاف اینکه اگر ولایت به معناى محبت باشد که در آنصورت این تعلیل بسیار بجا و موجه خواهد بود، زیرا مودت مربوط به جان و دل آدمى است و باعث امتزاج و اختلاط روحى بین دو طایفه مى شود، و تاءثیر این اختلاط در تغییر سنن قومى و اغماض از خصائص ملى پر واضح است .

پس صحیح است گفته شود: فلان ملت و قوم را دوست نداشته باشید تا رذائل و معایبى که در آنها است در شما رخنه نکند و شما به آنان ملحق و از آنان نشوید، آنان وصله همرنگ هم ، و دوست همند، از همه اینها گذشته معنا ندارد رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) ولى به معناى یاور مؤ منین باشد، براى اینکه یا مردم یاور اویند یا او و مردم یاور دینند و یا خداوند یاور او و مردم دیندار است ، همه این اطلاقات صحیح است ، اما گفتن اینکه او یاور مؤ منین است صحیح نیست .

توضیح اینکه این مفسرین که مى گویند (ولى ) در آیه مورد بحث به معناى ناصر است ، لابد مرادشان از نصرت ، نصرت در دین است که خدا هم آنرا مورد اعتنا قرار داده و در بسیارى از آیات از آن یاد کرده ، و چون مى توان دین را هم براى خدا دانست و هم گفت دین براى خدا و رسول (صلى الله علیه و آله ) است و هم گفت دین براى رسول خدا و مؤ منین است به سه اعتبار همچنین مى توان یارى دین را هم یارى خدا دانست ، چون پروردگار متعال شارع دین است کما اینکه در چند جاى قرآن این اطلاق را کرده و فرموده : (و قال الحواریون نحن انصار الله ) و نیز فرموده : (ان تنصروا الله ینصرکم ) و فرموده : (و اذ اخذ الله میثاق النبیین ) تا آنجا که مى فرماید: (لتومنن به و لتنصرنه ) و همچنین در آیات زیاد دیگرى این اطلاق بچشم مى خورد.

و صحیح است گفته شود: دین براى خدا و هم براى رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) است ، چون خداوند شارع دین و رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) هادى و داعى بسوى آن و مبلغ آنست ؛ و به این اعتبار مردم را به یارى دین دعوت و یا مؤ منین را با نصرت مى ستاید به اینکه خدا و رسول را یارى مى دهند کما اینکه در قرآن مى فرماید: (و عزروه و نصروه ) و مى فرماید: (و ینصرون الله و رسوله ) و نیز مى فرماید: (و الذین آووا و نصروا) و هم یارى دین را یارى رسول (صلى الله علیه و آله ) و مؤ منین شمرده و فرموده : خدا یاور رسول و مؤ منین است ، کما اینکه در قرآن مى فرماید: (و لینصرن الله من ینصره ) و نیز مى فرماید: (انا لننصر رسلنا و الذین آمنوا فى الحیوه الدنیا و یوم یقوم الاشهاد) و نیز مى فرماید: (و کان حقا علینا نصر المؤ منین ) و لیکن بهیچ اعتبار نمى توان دین را فقط براى مؤ منین دانست و رسول خدا(صلى الله علیه و آله ) را از دین بیگانه شمرد، آنگاه گفت رسول خدا یاور مؤ منین است ، براى اینکه هیچ کرامت و مزیت دینى نیست مگر اینکه عالیترین مرتبه آن در رسول خدا(صلى الله علیه و آله ) است و او را سهم وافرى از این مزیت است. آرى کلام الهى ساحتش منزه تر از آنست که نسبت به احترامات لازم الرعایه آن جناب کوتاهى و مسامحه بورزد، و این خود قوى ترین دلیل است بر اینکه هر جا در قرآن ولایت را به پیغمبر (صلى الله علیه و آله ) نسبت داده است مقصود از آن ولایت در تصرف یا محبت است مانند آیه شریفه : (النبى اولى بالمؤ منین من انفسهم ) و آیه (انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا...) چون در این دو آیه روى سخن با مؤ منین است و معنا ندارد رسول خدا (صلى الله علیه و آله ) یاور آنها باشد چنان که مفصلا بیان کردیم .

پس معلوم شد که این دو آیه مورد بحث در سیاق ، با آیات سابق خود شرکت ندارند و لو اینکه فرض هم بکنیم که ولایت به معناى نصرت است ، و نباید فریب جمله آخر آیه یعنى : (فان حزب الله هم الغالبون ) را خورد و خیال کرد که این جمله تنها مناسب با ولایت به معناى نصرت است . زیرا این جمله با معانى دیگر ولایت یعنى تصرف و محبت نیز مناسبت دارد، براى اینکه غلبه دینى و انتشار دین خدا در همه عالم که یگانه هدف اهل دین است محتاج است به اینکه اهل دین به هر وسیله شده به خدا و رسول متصل و مربوط شوند، چه اینکه این اتصال به نصرت خدا و رسول باشد و یا به قبول تصرفاتشان و یا به محبت و دوست داشتنشان ، پس جمله آخر آیه با هر سه معنا سازگارى دارد، و خداى تعالى در چند جا وعده صریح داده و به همه گوشزد کرده که بزودى این غلبه دین اسلام بر سایر ادیان محقق مى شود و فرموده : (کتب الله لاغلبن انا و رسلى ) و نیز فرموده : (و لقد سبقت کلمتنا لعبادنا المرسلین . انهم لهم المنصورون و ان جندنا لهم الغالبون ).

و علاوه بر همه وجوهى که گفته شد روایات بسیارى از طریق امامیه و هم از طریق خود اهل سنت هست که همه دلالت دارند بر اینکه این دو آیه در شاءن على بن ابیطالب (علیه السلام ) وقتى که در نماز انگشتر خود را صدقه داد نازل شده است ، بنابراین ، این دو آیه متضمن حکم خاصى هستند و شامل عموم مردم نیستند.

و ما بزودى در بحث روایتى آینده خود بى شتر آن روایات را نقل خواهیم کرد (ان شاء الله تعالى ) و اگر صحیح باشد از این همه روایاتى که درباره شاءن نزول این دو آیه وارد شده چشم پوشى شود و این همه ادله ماءثوره نادیده گرفته شود باید بطور کلى از تفسیر قرآن چشم پوشید، چون وقتى به اینهمه روایات اطمینان پیدا نکنیم ، چگونه مى توانیم به یک یا دو روایتى که در تف سیر یک یک آیات وارد شده است وثوق و اطمینان پیدا کنیم ، پس با این همه وجوهى که ذکر شد دیگر جائى براى این حرف نمى ماند که بگوییم مضمون این دو آیه عام و شامل همه مؤ منین و ولایت بعضى نسبت به بعض دیگر است .

 

 


ادامه مطلب ...
نویسنده: یاد خوبان - ۱۳٩٢/٧/٢۸

به روی او بخوانید و الشمس و الضحی را

به مقدمش بنگرید تبسم مولا (ع) را

نور چشم محمد(ص) گل زهرا (س) خوش آمد

نویسنده: یاد خوبان - ۱۳٩٢/٧/۱٠

و قل رب ادخلنی مدخل صدق و اخرجنی مخرج صدق ، واجعل لی من لدنک سلطاناً

نصیرا

پروردگارا مرا(در هرکار) صادقانه وارد کن وصادقانه خارج نما و از سوی خود سلطان و یاوری برای من قرارده

نویسنده: یاد خوبان - ۱۳٩٢/٧/٧

شهدا را یاد کنیم حتی با ذکر یک صلوات

شهدا را شاد کنیم با...

نویسنده: یاد خوبان - ۱۳٩٢/٧/۳

سر رشته ی دولت ای برادر به کف آر

وین عمر گرانمایه به خسران مسپار

دائم همه جا با همه کس در همه کار

میدار نهفته چشم دل جانب یار

یاد خوبان
ضمن عرض تشکر از بازدید شما ؛ امیدوارم مطالب درج شده برایتان مفید باشد و انشاء الله از نظراتتان در جهت بهبود بهره مند شوم . لازم به توضیح است انتشار نظرات بنا به مصالحی فعلا مقدور نمی باشد که از این بابت قبلا عذر خواهی می کنم. ضمن اینکه کپی برداری از عکس ها و مطالب چه با ذکر نام یا بدون ذکر آن مجاز و باعث افتخار می باشد. یا علی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :